LIPTON STORY fragment
- Arkadiusz Frania

Twórczość Jacka Durskiego (ur. 1943) nie pozwala się zbyć mniej lub bardziej udaną recenzją. Larwa tego dzieła zagnieżdża się w mózgu, daje o sobie znać jako złośliwy, natrętny motyl. Poezji i prozy tego autora trzeba się bać, bo kto raz przeczyta czy rzuci mimowolnym okiem na wyrwane z całości zdanie Roku lub środkowy dwuwers Uderza ziemia, zmieni się w innego człowieka. Późny debiut tym mocniej potwierdza autentyczność zachowań artystycznych pisarza. […]

Jacek Durski spisuje z pamięci genealogię mityczną własnej familii w krótkich spięciach lirycznych, w gwałtownych obrazach psychicznych. W furiackich malunkach na ścianach skalnych rodzinnego domu dostrzegamy zdarzenia, przepowiednie spełnione: teraźniejszość przeszłości, czas-amalgamat (stop dwóch sytuacji temporalnych). W gorzkich baśniach przeszłość dalsza (dzieciństwo w Mariackiej) i bliższa (dorosłość w Roku) zostały objęte jednakową perspektywą oddalenia. […]

Myślę, że – mówiąc o tej twórczości - nie wolno nam rozdzielać poezji od prozy. Wielki nurt sztuki przepływa bowiem między dwoma brzegami, obmywając je, chłonąc starą ziemię; woda ofiarowuje małe wysepki skrywane dotąd pod powierzchnią. Może twórczość Jacka Durskiego to poszukiwana, oczekiwana od wieków Atlantyda literatury, perła Oceanu. […] Wzór na mit codzienności, który wyprowadziłem z tych ksiąg, można zakląć we frazę: rzeczywistość miniona przeżywana w akcie zapisu. Im bardziej pisarz wchodzi w kruche dominium, dosłowność, gruboskórność, a więc w jakimś sensie niepoetycki rewir otoczenia, tym mocniej brzmi legendarność przywracanych do życia zdarzeń.

Autor z uporem, krwawą premedytacją zwierza, które dopadło ofiarę po wielu dniach obserwacji i tropienia, rzuca się na fakty bytu, rozmowy z bliźnimi, porywa się na kreowanie literatury z masy własnego życia. Kiedy odczytuję zgłoski radosnej poniewierki wytatuowane na kartach kalendarza artystycznego Rok, ufam pisarskiej strategii niemal bezgranicznie, podziwiam przetworzenie świata w opowieści prozatorskie, adopcję życia przez literaturę. […]

Jacek Durski nie skrada się, jego twórczość zasysa, zapamiętuje smaki, zapachy; chodzi krokami, mówi głosami; nie naśladuje, ale jest trwaniem na naszych oczach wszystkiego, nawet szczegółu; przechowuje wzorce trudnego dorastania podmiotu literackiego do człowieka, dojrzewania do pisarza, wykluwania się literata z malarza i rzeźbiarza. Czytam Białoszewskiego i drżę jego rzeczywistością, czytam Durskiego i drżę jego rzeczywistością. […] Po arcydziele Pamiętnik z powstania warszawskiego mamy ciąg dalszy rewolucji lingwistycznej, dożylnej, mowy zdartej z ciepłych jeszcze epizodów – nagły artyzm Wśród krzywych luster, Mariackiej i Roku. Autor na kartce białego papieru robi kleksa, plamę, przez którą przenika do innego formatu, idei. (...)

--------------------
ARKADIUSZ FRANIA - Urodził się 4 maja 1973 roku w Przechlewie (obecnie woj. pomorskie). Poeta, prozaik, krytyk literacki. W 2003 roku uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa  na podstawie rozprawy Powojenne dyskusje nad pozytywizmem. 1944/45-1948/49 (Uniwersytet Śląski). Opublikował cztery zbiory wierszy: na przykład mnie nie ma (1994,1996), powiedz mi siebie (1995,1996), na zimnym uczynku (1999), ale się nie budzę (2004), jedną książkę prozatorską: Jestem pomysłem Pana Boga na człowieka (2010) oraz cztery tomy krytycznoliterackie: „Solidne niefarbowane retro”. O poezji Tadeusza Gierymskiego (2004), Strażnicy i najeźdźcy. Zjawiska we współczesnej poezji regionu częstochowskiego (2005), Poświatowska, Marjańska, Cichla-Czarniawska. Trzy szkice typu ziemia-ziemia-ziemia (2007), Lipton story. Esencje krytyczne o sztuce pisarskiej Jacka Durskiego (2009). Mieszka w Częstochowie.